Kunstmatige intelligentie verschuift van experiment naar dagelijks hulpmiddel. Met de AI-verordening heeft de Europese Unie daar een wettelijk kader voor gemaakt. De verordening is in augustus 2024 in werking getreden en wordt gefaseerd van toepassing. Voor organisaties die AI ontwikkelen of gebruiken, is de vraag niet meer óf ze geldt, maar hoe.

Een risicogebaseerde aanpak

De AI-verordening reguleert AI niet als technologie, maar specifieke toepassingen ervan. Hoe groter het risico voor de gezondheid, veiligheid of grondrechten van mensen, hoe strenger de regels.

  • Onaanvaardbaar risico: praktijken zoals social scoring en bepaalde vormen van manipulatie zijn verboden.
  • Hoog risico: AI in gebieden zoals werving en selectie, onderwijs, kredietwaardigheid, kritieke infrastructuur en toegang tot overheidsdiensten moet voldoen aan strenge eisen voor risicobeheer, datakwaliteit, documentatie, transparantie en menselijk toezicht.
  • Beperkt risico: systemen zoals chatbots moeten duidelijk maken dat mensen met AI te maken hebben, en bepaalde door AI gegenereerde content moet als zodanig herkenbaar zijn.
  • Minimaal risico: de meeste toepassingen, zoals spamfilters of interne zoekfuncties, mogen vrij worden gebruikt, al blijft goede praktijk belangrijk.

Wat nu al geldt

Het verbod op onaanvaardbare praktijken en de verplichting om te zorgen voor voldoende AI-geletterdheid bij medewerkers gelden sinds februari 2025. In augustus 2025 volgden de regels voor AI-modellen voor algemene doeleinden. De oorspronkelijke planning noemde augustus 2026 voor de meeste overige verplichtingen, waaronder veel hoog-risicosystemen, met enkele productgerelateerde regels in 2027. De EU heeft inmiddels voorgesteld delen van deze planning aan te passen, dus controleer de actuele status voor jouw situatie.

Aanbieder of gebruiksverantwoordelijke?

Je verplichtingen hangen af van je rol. Aanbieders ontwikkelen een AI-systeem of brengen het op de markt; gebruiksverantwoordelijken zetten een AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid in. De meeste organisaties zijn gebruiksverantwoordelijke: ze gebruiken AI die door anderen is gebouwd. Wie een hoog-risicosysteem inzet, moet onder meer het systeem volgens de gebruiksaanwijzing gebruiken, menselijk toezicht beleggen bij bekwame medewerkers, de werking monitoren en in sommige gevallen een effectbeoordeling op grondrechten uitvoeren.

Vijf praktische stappen

  • Inventariseer de AI-systemen die je ontwikkelt en gebruikt, inclusief AI-functies in bestaande software.
  • Classificeer elke toepassing op risico en bepaal of je aanbieder of gebruiksverantwoordelijke bent.
  • Investeer in AI-geletterdheid, zodat medewerkers de mogelijkheden en beperkingen begrijpen van de tools die ze gebruiken.
  • Richt governance in: wie beslist over nieuwe AI-toepassingen, wie houdt toezicht en hoe worden incidenten afgehandeld.
  • Stem af met bestaande verplichtingen zoals de AVG, want veel AI-toepassingen verwerken ook persoonsgegevens.

Compliance als kwaliteitskenmerk

De AI-verordening wordt soms gezien als rem op innovatie. In onze ervaring is vaak het tegendeel waar. De eisen voor documentatie, testen en menselijk toezicht zijn gewoon goede engineeringpraktijk. Organisaties die ze vanaf het begin inbouwen, ontwikkelen AI-oplossingen die betrouwbaarder zijn, makkelijker uit te leggen en beter worden geaccepteerd door de mensen die ermee werken.

Wil je weten wat de AI-verordening voor jouw organisatie betekent? Lees meer over onze aanpak voor AI & automatisering of bezoek ons trust center.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen juridisch advies.